سافت استارتر، که در فارسی به آن راه انداز نرم گفته می شود، یک دستگاه الکترونیکی است که برای کنترل ولتاژ اعمالی به موتورهای الکتریکی، به ویژه موتورهای القایی AC، در هنگام شروع به کار و توقف طراحی شده است.
هدف اصلی سافت استارتر این است که از وارد آمدن شوک های الکتریکی و مکانیکی به موتور و سیستم متصل به آن جلوگیری کند. هنگام روشن شدن یک موتور به روش مستقیم، جریان بسیار بالایی به نام جریان هجومی کشیده می شود و یک گشتاور ناگهانی و شدید ایجاد می گردد. سافت استارتر با استفاده از قطعات نیمه هادی مانند تریستورها (SCRs)، ولتاژ ورودی موتور را به صورت تدریجی و کنترل شده از صفر تا مقدار نامی افزایش می دهد. این فرآیند باعث می شود که جریان راه اندازی و گشتاور، به آرامی بالا رفته و موتور به نرمی شتاب بگیرد و از حالت سکون خارج شود.
کاربردها و مزایای سافت استارتر
کاربرد اصلی سافت استارتر در تجهیزاتی است که نیاز به راه اندازی آهسته و بدون ضربه دارند یا با بارهای سنگین شروع به کار می کنند. این دستگاه نقش حیاتی در افزایش طول عمر موتور و سیستم دارد.
-
پمپ ها: در سیستم های پمپاژ سیالات، سافت استارتر مانع از ایجاد پدیده چکش آبی می شود. این پدیده بر اثر راه اندازی یا توقف ناگهانی پمپ ایجاد شده و به لوله ها و اتصالات آسیب جدی می رساند. با توقف نرم (Soft Stop) کنترل شده، این مشکل از بین می رود.
-
نوار نقاله ها (کانوایرها): در خطوط انتقال مواد، شتاب گیری ناگهانی می تواند باعث پارگی تسمه، لغزش بار یا آسیب به کالاهای منتقل شده شود. سافت استارتر با راه اندازی آهسته، این تنش ها را حذف می کند.
-
فن ها و دمنده های بزرگ: این دستگاه ها نیز برای جلوگیری از تنش های مکانیکی به پره ها و تسمه ها در لحظه استارت، به راه اندازی نرم نیاز دارند.
-
کمپرسورها، میکسرها و آسیاب ها: در این ماشین آلات با بار سنگین، کنترل گشتاور در زمان استارت برای کاهش سایش، استهلاک و محافظت از گیربکس ها و شفت های متصل، حیاتی است.
به طور خلاصه، مزایای اصلی استفاده از سافت استارتر شامل کاهش تنش مکانیکی و الکتریکی، حذف جریان هجومی، افزایش قابلیت اطمینان سیستم و در نتیجه کاهش هزینه های نگهداری و تعمیرات است.